|
Vitaminler, vücut etkinliklerinde oynadığı rol ve görevler,
bu görevlerin nasıl yürütüldüğü, diğer besin öğeleri ile ilişkileri
kesinlikle anlaşılmış olan besin unsurlarıdır. Vitaminler
başlıca yağda erime (A, D, E ve K vitamin grubu) ve suda erime
(B grubu ve C vitaminleri) özellikleri göz önünde bulundurularak
iki temel gruba ayrılmış, bu gruplar içinde bulunan her vitamin
değişik görevleri ve etkileri, ve farklı kaynakları olmasına
karşın, bu besleyicilerin tümü "VİTAMİN" adı altında ifade
edilmişlerdir. İlk kez, 1912 yılında "yaşam için zorunlu aminler"
grubunu tanımlamak için kullanılan "vitalamin" sözcüğü giderek
"vitamin" adına dönüşmüştür.
Vitaminler, vücuttaki hemen bütün kimyasal olayların düzenleyicisidir.
Vücudun aldığı besin unsurlarının kullanılmasında, sinir ve
sindirim sistemlerinin çalışmasında, vücut organlarının düzenli
ve uyumlu çalışmasında, vücudun güç ve direncinin arttırılmasında
en önemli rolü vitaminlerin oynadığı bugün mutlak olarak değerlendirilmektedir.
Vitaminlerden her hangi birinin eksikliği, o vitaminin yardımcı
olduğu kimyasal olayların aksamasına, organların ve sistemlerin
çalışmalarında bozukluklara, kısaca vücudun sağlığında düzensizliklere
sebep olur.
A VİTAMİNİ vücudun deri sağlığı, sindirim, solunum,
üreme ve görme organlarını koruyan hücrelerin çalışması için
gereklidir. Balıklarda, özellikle balık yağında zengin şekilde
bulunur. Tereyağında ve çeşitli hayvanların karaciğerlerinde
bulunur. Zira karaciğerin ödevi A Vitaminini depo etmektir.
A Vitamini genellikle sebzelerde bulunmaz. Ancak meyve ve
sebzelerin renkli hücrelerinde, vücutta A Vitaminine dönüşen
vitaminler bulunmaktadır. Özellikle, havuç, zengin bir A Vitamini
kaynağı olarak tanınır.
B VİTAMİNİ, çeşitli türleri bulunan ve suda eriyebilen
vitaminlerdendir. B vitaminlerinin çeşitli rolleri ve görevleri
bulunmakla birlikte, yapısında azot ve kükürt bulunan besin
maddelerinin enerjiye çevrilmesi için gereklidir. Protein,
yağ ve karbonhidratların sindirilmesinde, sinir sistemi düzeninde
önemli görevleri vardır. B2 vitamini böbrek ve karaciğerin
çalışmasına yardımcı olur. En zengin kaynakları tahıl taneleri
gibi bitki tohumları, et, süt, yumurta gibi hayvansal protein
bulunan yiyecek maddeleridir.
C VİTAMİNİ, dokuları bir araya getiren bağ unsuru
için gereklidir. Hastalıklara karşı vücudun direncinin artmasında
rol oynar. En zengin bulunduğu yiyecekler, sakatat, yeşil
yapraklı sebzeler, narenciye ürünleridir. C Vitamini, değeri
ilk önce anlaşılan vitamin türleri arasındadır. Yetişkin bir
insan günde 70 mg C vitaminine ihtiyaç duyar. Pişirme yöntemlerinin,
yiyecek maddelerinde bulunan C Vitamini üzerinde önemli ölçüde
etkisi olduğu unutulmamalıdır.
D VİTAMİNİ, günlük ihtiyaç yönünden en fazla miktarda
sağlanması zorunlu vitaminlerden birisidir. Özellikle, gelişmekte
olan bir çocuğun günde 400 IU D Vitamini alması gerekir. D
Vitamini kalsiyum ve fosforun bağırsaklarda emilmesini ve
kemiklerde depo edilmesini, büyümeyi, çatının normal gelişmesini
sağlar. D Vitamininin ön maddesinin, güneş ışınlarıyla D Vitamini
haline dönüştüğü anlaşılmıştır. D Vitamini çoğunlukla hayvansal
kaynaklı yiyecek maddelerinde bulunur. En zengin D Vitamini
kaynağı balık yağıdır.
E VİTAMİNİ, yağların sindirilmesinde, kan hücrelerinin
ve kasların normal çalışmasında ve A Vitamininin görevlerini
yerine getirmesinde rol oynamaktadır. Günlük yiyeceklerde
bulunmakla birlikte, özellikle bitkisel yağlar, yeşil yapraklı
sebzeler ve tahıl taneleri E Vitamini bakımından zengin kaynaktır.
K VİTAMİNİ, kanın normal özelliklerini koruyabilmesi
için gerekli bir besleyicidir. Sindirim sistemi ve karaciğerin
düzenli çalışması için K Vitaminine gerek olduğu da anlaşılmıştır.
K Vitamini genellikle yeşil yapraklı sebzelerde bulunmakla
birlikte günlük yiyecek maddelerinde de bulunur.
|